top of page
Search
  • Writer's pictureΚωνσταντίνα Μ.

Κτήμα Συγγρού: Η πολιτιστική απόδραση στα βόρεια της πόλης


-Έχω ρεπό! Θες να κάνουμε τίποτα πολιτιστικό και μετά να πάμε για καφέ;

-Ναι αμέ, συνάντηση στο Σύνταγμα και αποφασίζουμε εκεί.


Ο παραπάνω διάλογος αποτελεί μια συνήθη κουβέντα με φίλους και συμφοιτητές, με τους οποίους μοιράζομαι την αγάπη μου για τον πολιτισμό, τα καλλιτεχνικά δρώμενα και άλλες δράσεις στη φύση. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι φορές που απορούμε γιατί η πολιτιστική μας ατζέντα περιορίζεται στο κέντρο και όχι τόσο στα πέριξ της πόλης. Αυτός ο προβληματισμός, φαίνεται πως δεν ταλανίζει μονάχα εμάς ή άλλους κατοίκους μεγάλων ελληνικών πόλεων, μα σχεδόν τους περισσότερους στον κόσμο.


Την τελευταία διατύπωση φαίνεται πως "προσυπογράφει" και ο πρώην διευθυντής της UNESCO, Francesco Bandarin, ο οποίος μιλώντας στο Διεθνές Συνέδριο για την Πολιτιστική Κληρονομιά και τον Αστικό Σχεδιασμό ανέφερε -φανερά προβληματισμένος- πως οι περισσότερες μεγάλες πόλεις έχουν ένα κοινό μοτίβο, με τον πολιτισμό να περιορίζεται στο ιστορικό κέντρο και τις γύρω περιοχές να μοιάζουν σαν ιστορικά νεκρές ζώνες (buffer zones). Με αυτό το ζήτημα έχει ασχοληθεί και ο οργανισμός England Heritage, αφού σε δημοσίευση με τίτλο “The Heritage of Historic Suburbs” https://historicengland.org.uk/images-books/publications/heritage-historic-suburbs/heritage-suburbs/ αποκαλύπτονται τα ζητούμενα για ένα βιώσιμο μέλλον με διαφορετικές λύσεις από την πλευρά της τοπικής διοίκησης.


Στον χάρτη που ακολουθεί λοιπόν, επανερχόμαστε στην περίπτωση της Αθήνας και συγκεκριμένα στον βόρειο τομέα της, για να δούμε μια εναλλακτική διαδρομή που πραγματοποίησα προ ημερών, στο Κτήμα Συγγρού, σαν πρόταση για "κάτι διαφορετικό" σε ένα ρεπό ή μια ημέρα που ο ελεύθερος χρόνος είναι περισσότερος των άλλων ημερών.

Η διαδρομή περιγράφει τόσο την πορεία μου από τη λεωφόρο Κηφισίας, όσο και τις δυο βασικές στάσεις που πραγματοποίησα σε μνημεία που τοποθετούνται στο εσωτερικό του και θα μας απασχολήσουν στο σύνολο του άρθρου. Ο χώρος διαθέτει parking στο ύψος του βενζινάδικου Avin σε συνέχεια της σήμανσης "Θέατρο Αναβρύτων", συνεπώς μπορεί κανείς να προσεγγίσει το Κτήμα Συγγρού είτε με ΙΧ, όπως εγώ, είτε με τα λεωφορεία 550, Α7 (Στάση Σχολεία) και Α8 (Στάση Ηρώδου Αττικού), είτε περπατώντας 6 λεπτά από τον πλησιέστερο ηλεκτρικό σταθμό ΚΑΤ.


Φτάνοντας στον χώρο στάθμευσης όπου αποτελεί και μια εκ των βασικών εισόδων στο Κτήμα, βλέπουμε το Μουσείο Μελισσοκομίας, στο οποίο δεν θα εντρυφήσουμε μιας και η επίσκεψη ήταν τυχαία και το υλικό προς ερμηνεία και ανάδειξη μέσω του blog είναι μικρό. Παρότι το μουσείο είναι ανοιχτό μονάχα κατόπιν συνεννόησης στα στοιχεία επικοινωνίας που ακολουθούν, είχα την τύχη να βρεθώ στο σημείο κατά τη διάρκεια μιας ημερίδας για τη μελισσοκομική φωτογραφία και τις τεχνικές της, συνεπώς κατάφερα να εντοπίσω δυο αίθουσες με σημαντικό αριθμό παραδοσιακών κυψελών από μέρη της Ελλάδας, ενώ στην είσοδο αυτού μπορεί κανείς να δει μια πραγματική στολή μελισσοκόμου με τα αντίστοιχα εργαλεία της εργασίας του.


E: info@ige.gr

Τ: 210 8011146, 210 8085243, 210 8083312

Αφήνοντας πίσω το Μουσείο Μελισσοκομίας, προχωράμε στο εσωτερικό του Κτήματος και ακολουθούμε την ορισμένη διαδρομή προς τα δεξιά. Μέσα σε πολλές όμορφες φυσικές αναφορές, όπως ένα θερμοκήπιο από το Ινστιτούτο Γεωπονικών Επιστημών, μια λίμνη με χρυσόψαρα, διάφορα είδη φυτών, πεσμένα βελανίδια κ.α. φτάνουμε στην πρώτη πολιτιστική μας στάση, τον πύργο/έπαυλη Ανδρέα Συγγρού. Η τύχη μάλιστα φαίνεται να ήταν με το μέρος μου, αφού βρέθηκα εκεί την ημέρα κατά την οποία πραγματοποιείτο η μεταφορά του γλυπτού "Πάρις", έργο του γλύπτη Γεωργίου Μπονάνου (1863-1939). Η νέα του τοποθεσία, όπως με πληροφόρησαν οι εργαζόμενοι του χώρου, θα είναι στον περιφραγμένο χώρο του πύργου και μπροστά απο την επόμενη στάση μας, το παρεκκλήσι του Αγ. Ανδρέα.


Προτού αναφερθούμε στο κτήριο-πρωταγωνιστή του συγκροτήμος, αξίζει να ανατρέξουμε στην ιστορία του ίδιου του Κτήματος, η οποία ξεκινά όταν ο αρχαιολόγος Stin το πουλά στον συμπατριώτη του και επίσης αρχαιολόγο, Will. Γύρω στο 1875, η ιδιοκτησία αλλάζει με την πώλησή του στον Ανδρέα Συγγρό και την ίδια περίοδο ο τελευταίος παντρεύεται την Ιφιγένεια. Το 1921, με βάση τα οριζόμενα στη διαθήκη της Ιφιγένειας Συγγρού, το Κτήμα κληροδοτήθηκε στην τότε Ελληνική Γεωργική Εταιρεία, προκειμένου να ιδρυθεί σχολή κηπουρικής, πτηνοτροφίας, μελισσοκομίας, σηροτροφίας, και κτηνοτροφίας με αποστολή την εκπαίδευση «καλών γεωργών και κηπουρών».


Το Μέγαρο (θερινή έπαυλη) δημιουργήθηκε γύρω στο 1885, επί της ιδιοκτησίας Ανδρέα Συγγρού, και φέρει την αρχιτεκτονική/σχεδιαστική σφραγίδα του Ερνέστου Τσίλλερ, μαθητή του Θεόφιλου Χάνσεν. Η κύρια όψη του κτηρίου χαρακτηρίζεται από απόλυτη συμμετρία, η οποία ανατρέπεται από το στοιχείο του πύργου. Το κεντρικό τμήμα είναι υπερυψωμένο και προεξέχει ελαφρά του κυρίως κορμού δημιουργώντας στο ισόγειο στεγασμένη τοξοστοιχία (3x2).


Τον Ιούνιο 2006, μετά απο προσπάθειες του Συλλόγου “Φίλοι του Δάσους Συγγρού”, η έπαυλη χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο και σε συνέχεια αποκατάστασής του, το κτήριο ξεκίνησε να λειτουργεί στεγάζοντας τα γραφεία της διοίκησης του Ι.Γ.Ε., μέρος του Μουσείου Μελισσοκομίας και τη Γεωργική Βιβλιοθήκη, η οποία περιλαμβάνει εκδόσεις βιβλίων, μελετών και συγγραμμάτων από το 1838.

Ο μνημειακός χαρακτήρας του κτηρίου το καθιστά ιδιαίτερο τόσο αισθητικά, όσο και ιστορικά παρότι δεν έχει πέσει στην αντίληψή μου κάποια ευρέως κοινοποιημένη ξενάγηση ή εκδήλωση πολιτιστικού χαρακτήρα, σε αυτό. Θα μου άρεσε πραγματικά να παρευρεθώ σε κάποια ημερίδα που να εξειδικεύεται σε ζητήματα αρχιτεκτονικής κατά τον 19ο και 20ο αι. ή κάποια θεματική ξενάγηση αναφορικά με την φυσική και πολτιστική κληρονομιά του Κτήματος.


Κοιτώντας αριστερά του πύργου περνάμε στην επόμενη και τελευταία στάση, η οποία μας βρίσκει στο εκκλησάκι του Αγ. Ανδρέα. Το παρεκκλήσιο είναι ο μοναδικός ορθόδοξος γοτθικού ρυθμού ναός στην Ελλάδα. Ομοίως με το προαναφερόμενο μνημείο, ο ναός κατασκευάστηκε με βάση τα σχέδια του Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ. Ο Τσίλλερ επισκεπτόταν συχνά τη Βιέννη προκειμένου να ενημερωθεί για το αρχιτεκτονικό γίγνεσθαι και τις τάσεις που επικρατούσαν, κάτι το οποίο μοιάζει να τον επηρέασε και στο εν λόγω θρησκευτικό κτήριο. Παρόλα αυτά, δεν είναι γνωστό εάν η χρήση του συγκεκριμένου ρυθμού για το μικρό ορθόδοξο ναϋδριο του Αγίου Ανδρέα αποτέλεσε επιθυμία του Ανδρέα Συγγρού ή επιλογή του διάσημου αρχιτέκτονα.

Το βέβαιο είναι πως η ιδιαίτερη μορφή του θρησκευτικού μνημείου μοιάζει να αναγνωρίζεται αν λάβουμε υπόψιν την καθαριότητα στους τοίχους της εκκλησίας και του περιβάλλοντος χώρου της. Επισκεπτόμενος κανείς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των Φίλων του Δάσους Συγγρού, μπορεί να ενημερωθεί για το πότε γίνεται λειτουργία εντός του ναού, με την τελευταία να ορίστηκε σχετικά πρόσφατα, το Σάββατο 28/1 και την Κυριακή 29/1. Πέραν αυτού, ο εξωτερικός χώρος διαθέτει παγκάκια στα οποία μπορεί να καθίσει κανείς και να απολαύσει τη θέα των δυο μνημείων, συνδυαστικά, ενώ πίνει τον καφέ του ή παρατηρεί τις αρχιτεκτονικές ποιότητες των κτηρίων. Πραγματοποιώντας ένα κράμα των δυο αναφερόμενων προτάσεων στάθηκα για λίγο μπροστά στα μελίσσια που τοποθετούνται στον χώρο μεταξύ παρεκκλησίου και πύργου και συνέχισα παράλληλα του γηπέδου.


Η περιήγησή μου συνέχισε με μικρότερες στάσεις σε ένα θεατράκι λίγο παραπέρα απο τον πύργο και περαιτέρω εξερεύνηση στο βαθύτερο τμήμα του δάσους όπου δεσπόζουν οι μεσογειακοί πευκώνες και στο οποίο θα δει κανείς καθημερινά ανθρώπους να πραγματοποιούν διάφορες μορφές άσκησης (τρέξιμο, βάδην, mat pilates κ.α.) Στο σύνολο του συγκροτήματος υπάρχουν πολλά πράγματα προς έρευνα, τόσο στον τομέα της πολιτιστικής, αρχαιολογικής και φυσικής κληρονομιάς, όσο και της άυλης. Η επόμενη επίσκεψή μου στον χώρο θα με βρεί σίγουρα πιο κοντά στα αρχαιολογικά τεκμήρια για τα οποία διάβασα ετεροχρονισμένα και μοιάζει να έχουν αρκετό ενδιαφέρον τοπογραφικά και ιστορικά...

Κλείνω το σημερινό άρθο, παραπέμποντάς σας σε ένα αφιέρωμα 10 λεπτών για το Κτήμα Συγγρού. Πως είναι το εσωτερικό του πύργου; ποιος είναι ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας του Κτήματος και τι περιλαμβάνει ο επονομαζόμενος «επίγειος παράδεισος» των περίπου 950 στεμμάτων γης; Σε αυτά και άλλα ακόμη, μας απαντά το βίντεο που ακολουθεί, σε μια παραγωγή της ΕΡΤ.



 

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ιστορία του Κτήματος, ανατρέξτε στις πηγές που ακολουθούν:

Πάλλης, Γ. 2022. Το κτήμα Συγγρού πριν από τον Ανδρέα Συγγρό. Εφημερίδα Αμαρυσία.

Ραυτόπουλος, Π. 2020. Διαδικτυακοί περίπατοι στη πόλη μας. Ν.Π.Δ.Δ. Πολιτισμού και Αθλητισμού «Δημήτριος Βικέλας» του Δήμου Κηφισιάς.

Επίσημος Ιστότοπος Ινστιτούτου Γεωπονικών Επιστημών (ΙΓΕ)








36 views0 comments
Post: Blog2_Post
bottom of page