• Κωνσταντίνα Μαρκόγλου

Από το κτήριο στην κοινότητα: Ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος και το Bauhaus.



Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2019. Μόλις 100 χρόνια από την ίδρυση της Σχολής του Bauhaus στη Βαϊμάρη, το Ινστιτούτο Goethe σε συνεργασία με τα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη και το Ωδείο Αθηνών παρουσιάζουν την έκθεση «Από το κτήριο στην κοινότητα: Ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος και το Bauhaus». Στα εγκαίνια παρευρίσκεται και ο επιμελητής της έκθεσης, Λουκάς Μπαρτατίλας, ο οποίος μιλώντας για το Ωδείο Αθηνών αναφέρει:


«Είναι ένα άχρονο κτίριο που αντανακλά και συνδιαλέγεται τόσο με το ιστορικό παρελθόν της Αθήνας, ενώ ταυτόχρονα μπορεί και παραμένει επίκαιρο, ακτινοβολώντας το μέλλον της».

Δευτέρα, 21 Μαρτίου 2022. Με αφορμή τον εορτασμό των 70 χρόνων του Ινστιτούτου Goethe, η έκθεση ανοίγει ξανά για το κοινό, τοποθετείται στον 1ο όροφο και λαμβάνει μόνιμο χαρακτήρα.


Ανεβαίνουμε παρέα τις γεωμετρικές μαρμάρινες σκάλες του Ωδείου και συναντάμε τη Γραμματεία. Η είσοδος είναι ελεύθερη, συνεπώς χρειάζεται απλά να ρωτήσουμε που βρίσκεται η έκθεση (από ευγένεια, καθώς μετά το άρθρο θα το γνωρίζετε και αυτό).


Κατευθυνόμαστε ευθεία, προς τον αυτόματο πωλητή αναψυκτικών, και στον ακριβώς πίσω τοίχο αναπτύσσεται η έκθεση. Η δική μου επίσκεψη ήταν κάπως πιο ιδιαίτερη μιας και συνοδευόταν από ακούσματα κλασικής μουσικής, μάλλον από κάποιον σπουδαστή που έκανε τις πρόβες του στην αίθουσα «Άρης Γαρουφαλής».


Η έκθεση τοποθετείται στο hall του 1ου ορόφου και αποτελεί μια σχετικά μικρή, αλλά επαρκή γνωριμία με τον Ιωάννη Δεσποτόπουλο και το έργο του. Οι αναφορές στο Πνευματικό Κέντρο της Αθήνας και το Ωδείο Αθηνών είναι τέτοιες, ώστε να κατανοήσουμε πως το κτήριο της έκθεσης δεν αποτελεί ένα μιμητικό έργο, αλλά ένα δείγμα μοντέρνου κλασικισμού ή καλύτερα αθηναϊκού μοντερνισμού, σε μια εποχή όπου η αλλαγή από την παράδοση φάνταζε τρομακτική.


Σύμφωνα με τον Λουκά Μπαρτατίλα και τον συνοδευτικό τόμο της έκθεσης «Ιωάννης Δεσποτόπουλος. Τρία κείμενα για το Bauhaus.» μας γίνεται επίσης γνωστό, πως το Bauhaus για τον Δεσποτόπουλο δεν ήταν μονάχα ένα στιλ που αφομοίωσε στα πλαίσια των σπουδών του, αλλά ένας νέος τρόπος του «νοείν και σκέπτεσθαι».


Μέσα από φωτογραφίες μεγάλης κλίμακας και αρχειακό υλικό που μπορούμε να δούμε ή και να ακούσουμε σκανάροντας τα QR Codes που τοποθετούνται στον χώρο, ερχόμαστε σε επαφή με το συνολικό έργο του αρχιτέκτονα.


Εμμένοντας σε κάποιες από αυτές τις πληροφορίες, θα σταθούμε στο Ωδείο Αθηνών και το κατεξοχήν παράδειγμα εφαρμογής της διδασκαλίας του μόνου Έλληνα που μαθήτευσε στη Σχολή της Βαϊμάρης κατά την εποχή του Bauhaus.


© Αρχείο Δημήτρη Καλαποδά

Οι μελέτες του έργου εγκρίθηκαν το 1965, ενώ η ανέγερσή του ξεκίνησε το 1970. Η δαπάνη ένεκα προαγορών για το οικοδόμημα όγκου 80.000 μ3 και συνολικού εμβαδού περίπου 13.000 τ.μ. στοίχισε 180.000.000 δραχμές και το έργο ολοκληρώθηκε το 1976.


Κάπου εδώ, θα πρέπει να ανοίξουμε μια μικρή παρένθεση για να διευκρινίσουμε πως το Bauhaus παρότι καθολικά γνωστό από τις αρχές του, ξεκίνησε να γίνεται ενας εμφατικός τρόπος σκέψης στην Ελλάδα κατά το τέλος του 20ου αι. Συγκεκριμένα η πρώτη έκθεση για το Bauhaus φιλοξενήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη το 1982, δηλαδή 57 χρόνια από το τέλος λειτουργίας της Σχολής του Bauhaus και 10 χρόνια μετά από τον θάνατο των Βάλτερ Γκρόπιους και Μις βαν ντερ Ρόε.


Κλείνει η παρένθεση και επανερχόμαστε στο Ωδείο Αθηνών το οποίο τοποθετείται παράλληλα της Λεωφ. Βασιλίσσης Σοφίας. Αρχικά υποδιαιρείται απλά σε ισόγειο - όροφο - υπόγεια και σήμερα περιλαμβάνει χώρους διδασκαλίας μουσικής, θεάτρου, χορού, βιβλιοθήκη, αίθουσες καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, αίθρια και στούντιο.


Για κάποιους από εμάς που αγαπάμε τις βόλτες στην οδό Ρηγίλλης και ιδιαίτερα για τους σπουδαστές του Ωδείου, το σημείο συνάντησης και συζητήσεων είναι το Περιστύλιο. Η ιδιαίτερη γεωμετρική αισθητική, το μάκρος και το φυσικό του φως προδίδουν μια ευχάριστη θέση ενός χώρου που κατά τα άλλα βρίσκεται στο πολύβουο κέντρο, ενώ παράλληλα η κατασκευή του είναι λειτουργική, παρέχοντας προστασία από τις καιρικές συνθήκες. Φυσικά οι πολύωρες συζητήσεις στο Περιστύλιο, καταλήγουν σε επόμενη στάση απέναντι, στο Ohh Boy, για καφέ και lemon pie!


Αυτόν τον καφέ βέβαια, θα μπορούσε να τον απολαύσει κανείς και στα παγκάκια του κήπου του Ωδείου... αν, φυσικά, δεν βρισκόταν στην παρούσα απεριποίητη κατάσταση και αν τα κατασκευαστικά έργα περιμετρικά του κτηρίου δεν έμοιαζαν να απομακρύνουν τον επίδοξο επισκέπτη του, σαν από παντού απαράβατο. Η ανοιχτή αισθητική του κτηρίου, η μοντέρνα ιστορία του, η ζωή των σπουδαστών και οι παρελθούσες εκθέσεις τύπου Documenta 14 και NEON-Flying over the Abyss είναι στοιχεία που παρουσιάζουν τις υπαρκτές δυνατότητες του αρχιτεκτονήματος για κάτι παραπέρα από μια σχολή. Για έναν χώρο πολιτισμού, μουσικής και τέχνης, που όπως υποστηρίζει και το ίδιο το Bauhaus δεν θα αποτελέσει τίποτε άλλο παρά ένα νέο και out-of-the-box πλαίσιο καθημερινότητας. Αυτό αναμένουμε λοιπόν...



Auf Wiedersehen!


 

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την έκθεση, πατήστε εδώ ή εδώ.












31 views0 comments