• Κωνσταντίνα Μαρκόγλου

Bernd & Hilla Becher: Νέα έκθεση για τη βιομηχανική αρχιτεκτονική


Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης (The Metropolitan Museum of Art‎) παρουσιάζει, μέχρι τις 6 Νοεμβρίου, μια έκθεση-ωδή στους καλλιτέχνες που ανέδειξαν την ερειπωμένη βιομηχανική κληρονομιά του 20ου αιώνα και μας κάνει να αναρωτηθούμε για τη σημασία της στο χθες και το σήμερα.


Τι σκέφτεστε όταν ακούτε τον όρο βιομηχανική αρχαιολογία;

Η δικιά μου σκέψη τρέχει στην Ελευσίνα και τα ποικίλα βιομηχανικά της κτήρια, όπως το Ελαιουργείο, το Βότρυς, το Ίρις, το Κρόνος κ.α. Παρότι η Ελευσίνα είναι ευρέως γνωστή για τα μυθολογικά Μυστήρια και το Ιερό της Δήμητρας και Κόρης, φέρει, επίσης, ένα σημαντικό φορτίο βιομηχανικής αρχαιολογίας.


Σωστά διαβάσατε! Η αρκετά άγνωστη -σε πολλούς- βιομηχανική αρχαιολογία, αποτελεί πεδίο μελέτης που ξεκίνησε στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη δεκαετία του '50 και ενδιαφέρεται για την ανίχνευση, την έρευνα, την καταγραφή και τη διατήρηση των βιομηχανικών μνημείων, καθώς και της εποχής/πλαισίου που τα δημιούργησε.


Ωστόσο, ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο συγκεκριμένος τομέας έχει να κάνει με τη χρονολογική οριοθέτηση, καθώς άλλοι θεωρούν ως έναρξή του την προϊστορική περίοδο, κατά την οποία ο άνθρωπος εκμεταλλευόταν ποικίλες πρώτες ύλες για τη δημιουργία εργαλείων και άλλοι την τοποθετούν στα ιστορικά κατάλοιπα της Βιομηχανικής Επανάστασης και στην κοινωνική οργάνωση από τον 18ο έως τον 20ο αιώνα.


Τα αντικείμενα μελέτης της, τα οποία πιστοποιούν την εν λόγω κληρονομιά, αφορούν: βιομηχανικά κτήρια, εργατικές κατοικίες και πόλεις, εργαλεία, μηχανές, καθώς και ανθρώπινες δραστηριότητες που χρησιμοποιήθηκαν στις παραπάνω εγκαταστάσεις (άυλη βιομηχανική κληρονομιά).


Cooling Tower, Zeche Mont Cenis, Herne, Ruhr Region, Germany Bernd and Hilla Becher (German, active 1959–2007), 1965. ©MetMuseum

Με τον καιρό, το τέλος της βιομηχανικής δραστηριότητας έφερε τη λήθη στα οικοδομήματα που τη φιλοξενούσαν, δημιουργώντας πολύ γρήγορα την ανάγκη ενός νέου υπο-κλάδου που εντάσσεται στις σπουδές Προστασίας και Διαχείρισης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και μελετά την επανάχρηση βιομηχανικών κτηρίων.


Οι νέες αυτές χρήσεις επιδιώκουν μια πολύ διαφορετική -της αρχικής- λειτουργία, με στόχο την ανάπτυξη της τοπικής κοινότητας, παράλληλα με τον σεβασμό στην παρελθούσα ταυτότητα των τεχνικών αυτών μνημείων πολιτισμού (ξενοδοχεία, χώροι φιλοξενίας προσφύγων, πολιτιστικοί χώροι, κοινωνικές δομές κ.α.).


"They are the lines on the face of the world. The photographs are portraits of our history. And when the structures have been demolished and grassed over, as though they were never there, the pictures remain." Michael Collins, The Long Look

Lime Kiln, Brielle, Netherlands Bernd and Hilla Becher (German, active 1959–2007),1968. ©MetMuseum

Από τον 19ο αιώνα έχουν παρουσιαστεί αρκετές ενέργειες καταγραφής και διατήρησης της βιομηχανικής κληρονομιάς, με μια ακόμη να έρχεται στο φως στη περιοδική έκθεση του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης και συγκεκριμένα μέσα απο ασπρόμαυρες φωτογραφίες δυο σπουδαίων καλλιτεχνών.


Ο λόγος για τους Bernd και Hilla Becher (1931–2007 και 1934–2015), οι οποίοι άφησαν σημαντικό αποτύπωμα στην ιστορία της φωτογραφίας του 20ου αιώνα, στοχεύοντας να τεκμηριώσουν τα ερειπωμένα κατάλοιπα υψικάμινων, πύργων ψύξης, δεξαμενών αερίου, σιλό αποθήκευσης σιτηρών και άλλων υπό αναζήτηση δειγμάτων βιομηχανικής αρχιτεκτονικής της Δυτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής.



Winding Tower, Glenrhondda Colliery, Treherbert, South Wales, Great Britain Bernd and Hilla Becher (German, active 1959–2007), 1966. ©MetMuseum

Εκτός απο το παραπάνω έργο, το καλλιτεχνικό ζεύγος δεν έμεινε μόνο στη φωτογραφική αποτύπωση αυτής της επιθυμίας. Σε συνέχεια δικής τους πρωτοβουλίας και επισήμανσης, μετατράπηκες το -ως τότε- ερειπωμένο ανθρακωρυχείου Zollern II/IV στο Dortmund-Bovinghausen του Ρουρ, σε προστατευόμενο μνημείο.


Ως προς την τεχνική τους, γνωρίζουμε πως έως τη δεκαετία του '60, παρουσίαζαν τα έργα τους εν παραλλήλω με εικόνες που συγκρίνονταν μεταξύ τους και δημιουργούσαν έναν διάλογο μορφών, σχεδίων, λειτουργιών και χρονολόγησης, ενώ οι πληροφορίες που επικοινωνούσαν γι' αυτά αφορούσαν μόνο τον χρόνο και τη τοποθεσία του εκάστοτε κτηρίου.


"We did it for ourselves. Any discipline we had came from ourselves; if any of us had any success, it came late. In our case, it was really late." Hilla Becher, British Journal of Photography

Οι δυο φωτογράφοι ταξίδεψαν, φωτογράφισαν, κρίθηκαν και τελικά κέρδισαν το βραβείο Erasmus (2002) και το βραβείο Hasselblad (2004) για τη δουλειά και το έργο τους ως καθηγητές φωτογραφίας στην Kunstakademie Düsseldorf. Λίγα χρόνια μετά τον θάνατό τους, το Μουσείο τους ευχαριστεί για την κληρονομιά που μας αφιέρωσαν, εκθέτοντας για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό την πλήρη προσωπική συλλογή και τα αρχεία τους.

Μπορείτε να δείτε τα αντικείμενα της έκθεσης, πατώντας ΕΔΩ!

Bernd (left) and Hilla Becher (Erasmus Prize 2002). © Wikimedia Commons.

 


Ενδεικτικές Πηγές


Αγριαντώνη Χ. (2003). Βιομηχανική Αρχαιολογία και Κληρονομιά: Επικοινωνίες και Εντάσεις. Περιοδικό Αρχαιολογία, τ 89.


Μπελαβίλας Ν. (2010). Βιομηχανική Αρχαιολογία. Ελληνική και διεθνής εμπειρία. ΕΜΠ Ημερίδα «Ιστορική Μνήμη της Χαλκίδας», ΤΕΕ Ευβοίας.


Collins, M. (2002) 'The long look'. Tate Research Publication.


Marcus. J.S. (2002). Bernd and Hilla Becher, photography giants of the Düsseldorf School, emerge from the shadows in New York show. The Art Newspaper.


Palmer, M. (2017). Industrial Archaeology. Oxford Bibliographies.


Seymour, T. (2017). Hilla Becher on making art and a life with Bernd. British Journal of Photography.

















42 views0 comments